'POËZIE IN BEWEGING'   -   DEELPROJECT 'VISUELE POËZIE'   -   DEELPROJECT 'TONNUS OOSTERHOFF'   -   DEELPROJECT 'DEMOCRATISCH WORDEN VAN POËZIE '   -   PROJECTEN   -   VOORPAGINA
Twaalfde seizoen 2020-2021. Ontworpen voor tablet. Mail Info



Hieronder staan vijf stukjes, die in onderstaande volgorde het verhaal vertellen van het 'democratisch worden van poëzie'.

1. Eindhalte fantoomstad. De sprooksprekers. 2. Sprong naar de engelen. De laatste generatie dichters van de twintigste eeuw. 3. Sporen zoeken. Spoken word workshop op afstand. 4. Babs Gons & Spoken word in Nederland. 5. Kila van der Starre & de poëzie in het alledaags leven

(Met stoeptegel-teksten en fietsknooppunt-gedichten en Gedicht van de week in onder meer De Combinatie zijn op dit gebied Ridderdichters actief. FvR, 19/3-2021





Twee historische publicaties uit de laatste jaren van de vorige eeuw:
Eindhalte Fantoomstad, Sprong naar de sterren




< SPROOKSPREKERS AAN HET WOORD!

MET EINDHALTE FANTOOMSTAD WILLEN WIJ RAP EN POËZIE NADER TOT ELKAAR TE BRENGEN. IN NEDERLAND HOEVEN RAPTEKSTEN DOORGAANS NIET OP BEGRIP OF WAARDERING TE REKENEN VANUIT DE WERELD VAN DE GEVESTIGDE LITERATUUR. DE SJIEKE BUNDELS EN DE TRADITIONELE DICHTERSFESTIVALS. WIJ VINDEN ECHTER DAT HET TIJD WORDT DAT BEIDE GENRES DE LOOPGRAVEN VERLATEN EN KIJKEN WAT ZE ELKAAR TE BIEDEN HEBBEN. DE VRAAG OF RAP POËZIE IS OF KAN ZIJN, MOET EEN IEDER MAAR VOOR ZICHZELF BEANTWOORDEN. WIJ BRENGEN ZE SAMEN EN ZEGGEN: KIJK EENS, ZO KAN HET OOK.

DE AFGELOPEN DECENNIA ZIJN ER DIVERSE PIONIERS GEWEEST DIE EXPERIMENTEERDEN MET NIEUWE COMBINATIES TUSSEN MUZIEK EN HET GESPROKEN WOORD. VOORBEELDEN ZIJN O.A. DE BEAT-POETS, LAURIE ANDERSON, LINTON KWESI JOHNSON, DE MUZIKANTEN DIE SAMENWERKTEN MET WILLIAM S. BURROUGHS EN, IN NEDERLAND, TON LEBBINK. VOORAL DE AFRO-AMERIKAANSE CULTUUR HEEFT EEN RIJKE TRADITIE OP DIT GEBIED. GRANDMASTER FLASH, PAUL BEATTY, ICE-T EN VELE ANDEREN HEBBEN IN VIRTUOZE RIJMVORMEN EN MET RITMEBOXEN HET GESPROKEN WOORD EEN NIEUWE VITALITEIT GEGEVEN.

IN NEDERLAND ZIJN HET RIJMFREAKS ALS DE OSDORP POSSE, DE SPOOKRIJDERS, MC SRANANG, KLAAS VAAK, EN WHITE WOLF GEWEEST DIE EEN NIEUWE IMPULS HEBBEN GEGEVEN AAN HET GESPROKEN/GEZONGEN WOORD. STREETWISE EN ZONDER VEEL OMHAAL SLUITEN ZIj AAN BIJ DE ORALE TRADITIE WAAR OOK DICHTERS ALS JULES DEELDER EN DIANA OZON IN GEPLAATST KUNNEN WORDEN. TOEGANG TOT DE CANON VAN DE LITERATUUR (HOOFDLETTER L) HEBBEN ZIJ ZICH DAARMEE NIET VERWORVEN.

WAAR IN NEW YORK EEN ROEMRUCHT DICHTERSCOLLECTIEF ALS THE LAST POETS ELKE ZONDAG OPEN HUIS HOUDT VOOR HUN JONGE, RAPPENDE BROEDERS, IS DE ORDE IN NEDERLAND MEER VERSTARD. EEN OUDE GARDE HEEFT ZICH TERUGGETROKKEN IN HAAR ORTHODOXE BASTION, WAAR DE WETTEN EN GRENZEN ZEER SCHERP GESTELD ZIJN. GEEN IJDELHEID! GEEN KOOR. GEEN DRAMA!, ZO VERKONDIGEN DE AYATOLLAHS. MUZIEK EN POËZIE ZIJN ZUSTERKUNSTEN DIE MAAR BETER VAN ELKAAR GESCHEIDEN KUNNEN BLIJVEN OM VERWATERING TE VOORKOMEN, ZOALS RECENSENT GUUS MIDDAG IN JUNI '96 SCHREEF IN NRC HANDELSBLAD. ZELFGENOEGZAAM LAAT MEN STEEDS WEER BLIJKEN GEEN WEET TE HEBBEN VAN WAT ZICH BUITEN DE EIGEN POORTEN AFSPEELT.

AANDACHT VOOR DE NIEUWE VORMEN VAN HET (GESPROKEN) WOORD IS ER WEL DEGELIJK. OOK BIJ JONGEREN. ALLEEN BORRELT DIE OP ANDERE PLEKKEN OMHOOG DAN IN GEWIJDE STALIN-TEMPELS VAN DE LITERATUUR ALS VREDENBURG (NACHT VAN DE POËZIE) EN DE DOELEN (POETRY INTERNATIONAL). HET CROSSING BORDER FESTIVAL IN DEN HAAG. WAAR LITERATUUR EN MUZIEK DOOR ELKAAR HEEN GEPROGRAMMEERD WORDEN, IS DE AFGELOPEN JAREN UITGEGROEID TOT HET BEST BEZOCHTE LITERATUURFESTIVAL VAN NEDERLAND.

HET RECENSENTENDOM WIST NIET WAT ZE ERMEE AAN MOEST. ER BLEEK EEN KLOOF TE GAPEN TUSSEN WAT DE LITERAIRE KRITIEK BESTEMPELT ALS WAARDEVOLLE LITERATUUR, EN DE SCHRIJVERS EN DICHTERS WAAR HET (JONGERE) PUBLIEK IN GROTE GETALE OP AFKOMT. DIE KLOOF KAN GEDICHT WORDEN WANNEER HET GESPROKEN WOORD ANDERS WORDT BENADERD: OPENER. TOLERANTER EN ONBEVANGENER.

MET EINDHALTE FANTOOMSTAD PROBEREN WIJ DE ORALE EN LITERAIRE TRADITIE IN DE POËZIE DICHTER BIJ ELKAAR TE BRENGEN. WIJ WILLEN LUCEBERT ÉN ICE-T, HIERONYMUS VAN ALPHEN EN JIM MORRISON. MC SOLAAR EN ARTHUR RIMBAUD. NET ZOALS WE BOB DYLAN WILLEN EN STEVE COLEMAN, THE PRODIGY EN CORELLI, ELGAR EN JACQUES BREL. UITEINDELIJK BEHOREN MUZIKANTEN EN DICHTERS ALLEN TOT DEZELFDE STAM. GOOI OPEN DIE POORTEN!

DE SPROOKSPREKERS VAN FANTOOMSTAD




< SPRONG NAAR DE STERREN
DE LAATSTE GENERATIE DICHTERS VAN DE TWINTIGSTE EEUW


Gehyped door een handvol hippe persboys en -girls, onbegrepen door de toonaangevende critici en openlijk gewaardeerd door het publiek: ziehier het lot van de laatste generatie dichters. Niet dat ze een club vormen - ze gaan volstrekt hun eigen gang. Toch hebben ze veel met elkaar gemeen. Zo debuteerden ze gaandeweg de jaren negentig en schrijven ze heldere, toegankelijke gedichten. Niks cryptisch, niks hermetisch. Hun poëzie zit vol beweging. Gebeurende poëzie, kortom. Lees het werk van bijvoorbeeld Ingmar Heytze, Menno Wigman, Hagar Peeters, Arjan Witte of Serge van Duijnhoven. Net als hun voorgangers schrijven ze over de liefde, het leven en de dood. Maar nieuw is dat hun werk zichtbaar beïnvloed is door de wereld van videoclips, MTV, computerkunst, films en technologie.

Ruben van Gogh (1967), dichter en recensent, voorzag Sprong naar de sterren van een stevige en vermakelijke inleiding, waarin hij korte metten maakt met de huidige literaire kritiek, en helder uiteenzet waarom er sprake is van een nieuwe generatie dichters. Daar waar Komrij stopt, begint Van Gogh. De pers over de laatste generatie dichters: Het Parool: 'Het gedicht is niet langer heilig of ver verwijderd van de alledaagse wereld (...)' Vrij Nederland: 'Er lijkt sprake te zijn van een soort "lost generation", die geen moeite heeft zichzelf te cultiveren.' NRC Handelsblad: 'De poëzie is democratisch geworden.'
Aldus de tekst op de achteromslag.

===


      Sporen zoeken
      SPOKEN WORD workshop op afstand



      T-kruising Graaf van Hoornestraat op Reijerweg. (Foto FvR, 11/3-2021)



1. Babs Gons' Boek - Informatie
Onder deze rubriek staat de informatie over Babs Gons, Hardop Spoken word in Nederland, 2019 zoals die op de omslagen van het boek vermeld is.

2. Boek - Recensie
Op de goed toegankelijke *website van Stichting Poëzieclub staat een vlotte - 2 A4'tjes tekst, schat ik -, degelijke, inhoudelijke recensie van de hand van Dieuwertje Mertens. Aanbevolen.

3. Startpunt workshop
Voor het project is de bovengenoemde boekinformatie en recensie-informatie een goed startpunt.


4. Spoken word - wat is dat?
Babs Gons: "De voordracht van een zelfgeschreven tekst, waarbij de voordracht wordt tot een kunst.(..) Het gaat verder dan de traditionele voordrachtspoëzie in die zin dat het vaak een ware show betreft, waar niet alleen tekst, maar ook ritme, tempo, mimiek, bewegingen, intonatie en de interactie met het publiek een rol speelt."
De opgesomde factoren op zich maken mijns inziens niet het verschil. Het verschil moet gezocht worden in de beschrijving van een ruim twee decennia oude herinnering aan een verblijf in New York.

"Ik zag mensen zoals ik die optraden met verhalen die herkenbaar waren, ze vertelden met hun hart, met ritme, met soul, met hun hele lichaam, de woorden vlamden uit hun mond, ze hadden vuur in de ogen. Poëzie van de straat, passievolle poëzie, poesia falada, poetry for the people, verhalen van het volk, door en voor het volk... spoken word!"
De jarenlange ervaringen met 'Spoken word' (ook) in sociaal-cultureel opbouwwerkzaamheden blijkt voor Babs Gons reden 'Spoken word' tevens het etiket 'hoognodige kunst' toe te kennen vanwege de 'toegankelijke vorm van literatuur'.


5. 'Spoken word' optredens
Humor van Babs Gons.

      a. YouTube 16 september 2020 - 4.39 - Video: 'Wilde Woorden 2020 - Babs Gons - Ga Terug Naar Je Eigen Land'
Uitnodiging van Justin Samgar.
     b. YouTube 24 september 2020 - 1.59 - Video: 'In Beweging - spoken word video - Justin Samgar'

     c. Platform op Youtube Spoken Agency - Storytelling & Spoken Word
Spoken Agency is een platform met spoken word artiesten, vanaf waar zij in te schakelen zijn voor zowel performances en teksten op maat alsmede voice overs ten behoeve van commercials en video's.
In 2017 werd Spoken Agency opgericht door spoken word artiest en pionier Justin Samgar. In 2020 werd hier door hem ook het spoken word festival Wilde Woorden aan toegevoegd, waar artiesten juist weer hun vrije werk kunnen laten horen. www.spokenagency.nl & www.justinsamgar.nl


6. Babs Gons' afscheid van spoken word.
"Weet je dat ik die term spoken word helemaal niet meer gebruik? Babs Gons in *Trouw in een Janita Monna-interview Babs Gons: ‘Ik ben nog van de ‘sorry dat dit je ongemakkelijk doet voelen-generatie’, 27 februari 2021, 18:11 "Ik had heel lang een missie, ik wilde het genre bekend maken bij een breder publiek. Die missie is wel zo’n beetje volbracht, daar heeft Amanda Gorman met haar spoken word-optreden bij de inauguratie van Joe Biden, bij geholpen. Mijn praktijk heeft zich van het podium af bewogen. Ik ben nu vooral aan het schrijven."

Vluchtige climax -"Optreden, het podiumleven, is het meest rock-‘n-roll dat je binnen de letteren kunt beleven. Het is geweldig en ik zal hopelijk op mijn tachtigste nog weleens op een podium staan, maar de climax na een voordracht is ook vluchtig. Ik wilde mijn speelvlak veranderen, maar dat dat zó snel zou gaan..."

Lef - Ze was bij de Black Lives Matter-demonstratie in het Bijlmerpark. "Over lef gesproken, dat zie ik heel erg bij de nieuwe generatie. Die eist haar plek op. Ik ben nog van de ‘sorry-dat-dit-je-ongemakkelijk-doet-voelen’-generatie; ook bij zo’n demonstratie kan ik denken: mag dit wel? Maar ik leg die schaamte af en houd mijn protestbord recht omhoog." Tot zover op dit moment Babs Gons.

7. Intermezzo - Camryn Bruno
Op zoek naar wat in het 'Spoken word'-moederland 'United States of America' onder 'Spoken word' wordt gerangschikt, kwam ik ook op de uitgebreide 'Poetry & Writers'-site terecht. Via het keuzemenu van 'Directory Writers' vervolgens bij rijen, rijen 'spoken word artists', op alfabet.

Gerelateerd aan de 'lege plaats' van Babs Gons stel ik aan u voor een van die jeugdige 'lef' professionals, in dit geval uit genoemde Amerikaanse rijen:

*Camryn "I entertain while leaving space for conversation and change" Bruno,

Mij lijkt namelijk het 'Spoken word podium'-sec vooral iets van en voor jonge mensen, generatie op generatie. Maar goed, ook een (eerste) verkenning van Amerika's 'Spoken word artists' gedaan.

8. En wat het 'op / af' het podium betreft, nog dit.
Kila van der Starre noteert dat er een route is - vrij weer gegeven - van hoge ogen gooien op het podium en dat dán via een debuutbundel laten weten, en zo ook in het papieren circuit lovend ontvangen worden, en daar naar overstappen. Kila van der Starre, We hebben toch een stem die we graag willen laten klinken?’Poëzie op het podium sinds Poëzie in Carré, januari 2014.

9. Zelf aan de slag - Beschouw ik voorgaande punten als een denkbeeldige workshop 'Spoken word' intro, dan zou ik als uitwerking van een opdracht om zelf ook aan de slag te gaan, op dit moment als mijn resultaat voordragen:


Spoken word (Gesproken woord)
Vlammende accenten vurige klemtonen
theatraal-muzikaal in eigen spreektaalspraak opgegaan
blijven strómen blijven kómen.
Gepodiumseerd het wonder gegenereerd:
het 'spoken' (gesproken) geluk 'word' (woord) gen
dat laat juichen juichen almaar juichen:
IK BEN


En na een pauze nog eens aan 't werk:

Dat ís wat !
Dat ís wat ! /
Wat ís dat dát dat wat ís / Vertel /
Doe ik / Naar waarheid / Na Waarheidsvinding / Vindingrijkheid /
Rijkheid / Rijk / Het rijk / Het rijk alleen / In het rijk alleen verdwalen
Dat ís wat!

Faas van Rietschoten (11/20-03-2021)





Babs Gons & Spoken word in Nederland

"De voordracht van een zelfgeschreven tekst,
waarbij de voordracht verheven wordt tot kunst."


HARDOP werd in 2019 gepresenteerd als "een staalkaart van de spoken word-scene in Nederland. Spoken word is de kunst om de woorden van het papier te halen en ze tot leven te brengen.




"Spoken word is bam, in your face."
"Achttien artiesten, dichters, die ieder op hun eigen manier deze literaire kunstvorm met hart en ziel vormgeven en uitdragen. Spoken word is de kunst om de woorden van het papier te halen en ze tot leven te brengen. Spoken word is bam, in your face. Direct, verstaanbaar, gericht op het publiek, op de toehoorders. Spoken word is een ware performance, waarin niet alleen tekst, maar ook ritme, tempo, mimiek, beweging, intonatie en de interactie met het publiek een rol spelen. Het is een manier om de wereld te bezien en een rechtstreekse en krachtige manier om je stem te laten horen.

Samensteller Babs Gons:
'De eerste keer dat ik in aanraking kwam met spoken word werd ik er meteen door gegrepen. Eind jaren negentig bezocht ik in New York verschillende spoken word-avonden. Ik zag mensen zoals ik die optra- den met verhalen die herkenbaar waren, ze vertelden met hun hart, met ritme, met soul, met hun hele lichaam, de woorden vlamden uit hun mond, ze hadden vuur in de ogen. Poëzie van de straat, passievolle poëzie, poesia falada, poetry for the people, verhalen van het volk, door en voor het volk... spoken word! Toen en daar ontstond de droom om spoken word groot te maken in Nederland. En nu, anno 2019, is het niet meer weg te denken uit het Nederlandse culturele landschap.' Lees Hardop!"

Aldus de tekst op de binnenzijde van de vooromslag. Waar eveneens enige gegevens zijn vermeld over de samensteller.




"La Grande Dame van spoken word in Nederland"
Babs Gons is schrijver, performer en docent creatief schrijven en performance. Maar bovenal wordt zij La Grande Dame van spoken word in Nederland genoemd. In dit boek brengt zij achttien toonaangevende performers uit de scene voor het voetlicht. Een selectie van haar eigen teksten verscheen eerder onder de titel Hoe kan het toch? In 2018 ontving ze de Black Achievement Award in de categorie Kunst en Cultuur voor haar jarenlange werk binnen de culturele sector.


---

Kila van der Starre & de poëzie in het alledaags leven


Vrijdag 12 februari 2021 promoveerde Kila van der Starre op haar proefschrift 'Poëzie buiten het boek, de circulatie en het gebruik van poëzie'. De promotie gevolgd via Internet. Bijzondere ervaring.



Aan de orde komen de onderdelen:
- Poëzie in de openbare ruimte (straatpoëzie),
- op social media (Instagrampoëzie),
- op lichamen (poëzietatoeages),
- in kranten (poëzie in rouwadvertenties),
- op gebruiksvoorwerpen (poëzieproducten van Plint) en
- op de radio (Candlelightpoëzie).

Gratis te downloaden bij Universiteit Utrecht
Het proefschrift is vanaf vrijdag 12 februari 2021 ook gratis te downloaden via deze link die u op een pagina van de Universiteit Utrecht brengt.

Meteen fascinerend
Het proefschrift is in het Nederlands met een Engelstalige samenvatting. Helder geschreven. Met illustraties. Fascinerend is meteen al het eerste hoofdstuk waarin onder meer verslag wordt gedaan van het gebruik - in z'n geheel of bepaalde regels - van het gedicht EB van Vasalis.

EB

Ik trek mij terug en wacht.
Dit is de tijd die niet verloren gaat:
iedre minuut zet zich in toekomst om
Ik ben een oceaan van wachten,
waterdun omhuld door ’t ogenblik.
Zuigende eb van het gemoed,
dat de minuten trekt en dat de vloed
diep in zijn duisternis bereidt.

Er is geen tijd. Of is er niets dan tijd?


Nog dit: Over poëzie op het podium (o.a. poetry slam), virale poëzie (o.a. poëzie op YouTube) en poëzieonderwijs publiceerde Kila van der Starre al eerder. (FvR, 12 februari 2021)





^